Trong hệ thống Madrid, một số "thành viên" không phải là một nước mà là một tổ chức hoặc một vùng có hệ thống nhãn hiệu chung, như Liên minh châu Âu, Tổ chức Sở hữu trí tuệ châu Phi (OAPI), hay khối Benelux. Chọn một ô chỉ định đó là xin bảo hộ một quyền thống nhất trên cả vùng.
Với doanh nghiệp Việt Nam muốn vào châu Âu, chỉ định Liên minh châu Âu qua Madrid thường là lựa chọn đầu tiên được nghĩ tới vì gọn: một ô chọn, nhiều nước. Nhưng quyền thống nhất có mặt trái: một vướng mắc ở một nước thành viên có thể chặn cả vùng. Bài này giải thích cơ chế chỉ định khu vực, những điểm khác với chỉ định một nước, và khi nào nên chọn hay không nên chọn.
Chỉ định khu vực khác chỉ định một nước ở đâu
Khi chỉ định một nước, bạn xin quyền nhãn hiệu quốc gia ở nước đó. Khi chỉ định một tổ chức khu vực có hệ thống nhãn hiệu thống nhất, bạn xin một quyền có hiệu lực trên toàn bộ lãnh thổ của tổ chức. Quyền đó thống nhất: được cấp, bị từ chối, bị huỷ hay hết hạn cho cả vùng cùng một lúc.
Liên minh châu Âu là ví dụ quen thuộc nhất. Nhãn hiệu Liên minh châu Âu do cơ quan sở hữu trí tuệ của Liên minh quản lý, có hiệu lực ở mọi nước thành viên. Chỉ định Liên minh châu Âu qua Madrid nghĩa là xin quyền này thông qua đăng ký quốc tế. Bên cạnh đó, nhiều nước thành viên Liên minh châu Âu cũng là thành viên Madrid riêng, nên bạn còn có thể chỉ định từng nước để xin quyền quốc gia.
Benelux là trường hợp khác: ba nước Bỉ, Hà Lan, Luxembourg có chung một hệ thống nhãn hiệu, nên được chỉ định như một khối. OAPI là tổ chức của nhiều nước châu Phi, chủ yếu nói tiếng Pháp, với hệ thống thống nhất. Cách hoạt động cụ thể và danh sách nước trong mỗi khối nên đối chiếu thông tin hiện hành của WIPO và của tổ chức đó.
So sánh chỉ định Liên minh châu Âu với chỉ định từng nước châu Âu
Bảng nêu nguyên lý khác biệt để bạn cân nhắc. Quy định chi tiết của Liên minh châu Âu và từng nước nên kiểm với đại lý tại châu Âu.
| Khía cạnh | Chỉ định Liên minh châu Âu | Chỉ định từng nước thành viên |
|---|---|---|
| Phạm vi | Toàn bộ các nước thành viên Liên minh | Chỉ những nước đã chọn |
| Rủi ro bị chặn | Nhãn có trước ở một nước thành viên có thể là căn cứ phản đối cho cả Liên minh | Vướng ở nước nào chỉ ảnh hưởng nước đó |
| Yêu cầu sử dụng | Nguyên lý chung là sử dụng thật trong Liên minh, không nhất thiết ở mọi nước | Theo luật từng nước |
| Chi phí | Một khoản cho cả vùng; thường hợp lý khi cần từ vài nước trở lên | Cộng dồn theo số nước |
| Khi bị từ chối | Có cơ chế chuyển sang quyền quốc gia ở các nước thành viên không vướng (nguyên lý) | Mỗi nước xử lý riêng |
Bảng chỉ là điểm xuất phát. Có doanh nghiệp chọn cả hai: chỉ định Liên minh châu Âu để phủ vùng, đồng thời chỉ định riêng một hai nước trọng điểm như một lớp dự phòng nếu quyền khu vực bị chặn. Cách này tốn thêm chi phí, chỉ đáng khi thị trường đó thật sự quan trọng.
Nước Anh không còn thuộc Liên minh châu Âu. Muốn được bảo hộ ở Anh qua Madrid, bạn cần chỉ định riêng Vương quốc Anh. Đây là điểm nhiều tài liệu cũ chưa cập nhật.
Rủi ro "được ăn cả, ngã về không" và cách đánh giá
Một nhãn có trước ở một nước nhỏ cũng đủ. Vì quyền là thống nhất, chủ một nhãn quốc gia có trước ở một nước thành viên bất kỳ có thể phản đối việc bảo hộ ở cả Liên minh. Nhãn càng ngắn, càng phổ biến, rủi ro càng cao.
Nghĩa của từ ở mọi ngôn ngữ trong vùng. Liên minh châu Âu có nhiều ngôn ngữ chính thức. Một từ vô nghĩa ở nước này có thể là từ mô tả hay từ không phù hợp ở nước khác, và điều đó có thể là căn cứ từ chối cho cả vùng. Tên nhãn tiếng Việt khi ra nước ngoài có danh mục riêng trên trang này.
Tra trước toàn vùng. Trước khi chỉ định khu vực, nên tra nhãn có trước ở cấp khu vực và ở các nước thành viên chính. Cách tra trước khi nộp có hướng dẫn trên TraCuuThuongHieu.com.
Lối lui khi bị chặn. Liên minh châu Âu có cơ chế để chủ nhãn bị từ chối ở cấp Liên minh chuyển sang xin quyền quốc gia tại các nước thành viên không có vướng mắc, giữ ngày. Cơ chế này khác với chuyển đổi khi đơn cơ sở bị huỷ; điều kiện và thời hạn cần kiểm với đại lý tại châu Âu.
Quyết định chỉ định Liên minh châu Âu hay từng nước
Trình tự dưới đây giúp doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu chọn cách chỉ định có cân nhắc, thay vì chọn ô Liên minh châu Âu theo thói quen.
- Liệt kê nước châu Âu đang bán và sẽ bán trong 3 đến 5 năm, gồm cả nước có kho, nhà phân phối, sàn bán hàng.
- Nếu chỉ một hai nước và không có kế hoạch mở rộng, cân nhắc chỉ định từng nước.
- Nếu từ vài nước trở lên hoặc bán qua kênh trực tuyến phủ nhiều nước, chỉ định Liên minh châu Âu thường hợp lý hơn.
- Tra trước nhãn có trước ở cấp Liên minh và các nước chính; nếu thấy vướng ở một nước, cân nhắc chỉ định từng nước khác hoặc chỉnh lại chiến lược nhãn.
- Kiểm nghĩa của tên nhãn ở các ngôn ngữ chính trong vùng.
- Nếu có Vương quốc Anh trong kế hoạch, chỉ định riêng Vương quốc Anh.
- Ghi vào bảng theo dõi: chỉ định khu vực là một dòng riêng, kèm ghi chú về cơ chế chuyển sang quốc gia nếu bị chặn.
Cùng cách nghĩ đó áp dụng cho OAPI hay Benelux: một ô chỉ định, nhiều nước, một số phận chung. Quyết định nên dựa trên nơi bạn thực sự bán hàng.
Đơn cơ sở Việt Nam và chỉ định khu vực: rủi ro chồng rủi ro
Chỉ định khu vực vẫn là một phần của đăng ký quốc tế, nên vẫn chịu thời kỳ phụ thuộc 5 năm vào đơn hay đăng ký cơ sở ở Việt Nam. Nếu đơn Việt Nam bị từ chối hay bị huỷ trong thời gian đó, chỉ định Liên minh châu Âu cũng mất hiệu lực tương ứng, cùng lúc với mọi nước khác. Như vậy, quyền ở châu Âu của bạn có hai điểm yếu đặt chồng lên nhau: điểm yếu ở Việt Nam và điểm yếu ở bất kỳ nước thành viên nào trong vùng.
Điều này không có nghĩa nên tránh chỉ định khu vực. Nó có nghĩa là trước khi đặt một thị trường lớn như châu Âu lên một đăng ký quốc tế, bạn cần chắc cả hai nền: đơn Việt Nam vững, và tra trước trong vùng không thấy vướng lớn. Nếu một trong hai nền có dấu hiệu yếu, nộp đơn trực tiếp tại cơ quan của Liên minh châu Âu qua đại lý có thể là phương án an toàn hơn, vì nó không phụ thuộc đơn Việt Nam.
Khi chỉ định khu vực bị huỷ theo đơn cơ sở, chuyển đổi trong 3 tháng vẫn là lối thoát. Cách chuyển đổi một chỉ định khu vực, có thể thành đơn khu vực hay đơn của từng nước thành viên, nên kiểm với đại lý tại châu Âu vì có nhiều lựa chọn kỹ thuật.
Sử dụng nhãn trong vùng: nguyên lý cần biết sớm
Nhiều hệ thống, trong đó có Liên minh châu Âu, cho phép yêu cầu chấm dứt nhãn nếu chủ không sử dụng thật trong một thời gian dài sau khi được bảo hộ. Với quyền khu vực, câu hỏi "sử dụng ở đâu là đủ" phức tạp hơn với quyền một nước. Nguyên lý chung là sử dụng thật trong vùng, không nhất thiết ở mọi nước thành viên, nhưng mức độ cụ thể được đánh giá theo từng vụ việc.
Doanh nghiệp Việt Nam bán hàng qua nhà nhập khẩu thường để nhà nhập khẩu giữ hoá đơn, chứng từ bán hàng ở châu Âu. Khi cần chứng minh sử dụng, chủ nhãn lại không có trong tay. Vì vậy, ngay từ hợp đồng với nhà nhập khẩu, nên có điều khoản về việc cung cấp bằng chứng sử dụng nhãn khi được yêu cầu. Phần hợp đồng xuất khẩu có danh mục riêng trên trang này.
Thời hạn và điều kiện cụ thể của yêu cầu sử dụng ở Liên minh châu Âu, cũng như ở các tổ chức khu vực khác, nên kiểm với đại lý tại đó. Bài này chỉ nêu nguyên lý để bạn biết chuẩn bị chứng từ từ đầu.
Ví dụ giả định: một nhãn ngắn và một nước nhỏ
Ví dụ giả định: Công ty Gia Vị Mekong ở An Giang có nhãn chữ ba ký tự, chỉ định Liên minh châu Âu qua Madrid để bán qua một nhà phân phối ở Đức. Sau thời gian công bố, chủ một nhãn quốc gia có trước tại một nước thành viên nhỏ ở Đông Âu, cho mặt hàng gần giống, phản đối. Công ty không bán gì ở nước đó, nhưng vì quyền là thống nhất, cả chỉ định Liên minh châu Âu bị chặn.
Công ty có vài lựa chọn: thương lượng với chủ nhãn có trước, chứng minh hai nhãn đủ khác, hoặc dùng cơ chế chuyển sang quyền quốc gia ở những nước thành viên không có vướng, trong đó có Đức. Mỗi lựa chọn có chi phí và thời gian riêng; công ty cần đại lý ở châu Âu để cân nhắc.
Nếu tra trước toàn vùng, công ty có thể đã thấy nhãn có trước đó và chọn chỉ định Đức cùng vài nước khác ngay từ đầu, hoặc thêm yếu tố phân biệt vào nhãn trước khi nộp đơn Việt Nam. Nhãn càng ngắn và càng giống từ thông dụng, việc tra trước toàn vùng càng đáng làm.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ định Liên minh châu Âu qua Madrid có được bảo hộ ở tất cả các nước thành viên không?
Nếu được chấp nhận, quyền nhãn hiệu Liên minh châu Âu có hiệu lực thống nhất trên toàn bộ lãnh thổ Liên minh. Nhưng việc chấp nhận có thể bị chặn bởi nhãn có trước hay căn cứ từ chối ở một nước thành viên.
Muốn bảo hộ ở Anh thì chỉ định Liên minh châu Âu có đủ không?
Không. Vương quốc Anh không còn thuộc Liên minh châu Âu, nên cần chỉ định riêng Vương quốc Anh trong đơn Madrid nếu thị trường Anh nằm trong kế hoạch.
Chỉ định Liên minh châu Âu bị từ chối thì còn đường nào không?
Theo nguyên lý, có cơ chế chuyển sang xin quyền quốc gia tại các nước thành viên không có vướng mắc, giữ ngày. Điều kiện và thời hạn cụ thể nên kiểm với đại lý tại châu Âu.
Khi nào nên chỉ định từng nước châu Âu thay vì cả Liên minh?
Khi chỉ cần một hai nước và không định mở rộng, hoặc khi đã tra thấy có nhãn có trước ở một nước thành viên có thể chặn cả Liên minh. Khi bán ở nhiều nước, chỉ định Liên minh thường gọn hơn.
Benelux và OAPI có giống Liên minh châu Âu không?
Giống ở chỗ là một ô chỉ định cho nhiều nước với một quyền thống nhất. Danh sách nước, thủ tục và quy định chi tiết của từng khối khác nhau, nên đối chiếu thông tin hiện hành của WIPO và của tổ chức đó.
Có phải dùng nhãn ở mọi nước trong Liên minh châu Âu để giữ quyền không?
Nguyên lý chung là phải sử dụng thật trong Liên minh, không nhất thiết ở mọi nước thành viên, nhưng mức độ đủ được đánh giá theo vụ việc. Nên giữ chứng từ bán hàng và quảng bá trong vùng ngay từ đầu.