Khi đăng ký nhãn hiệu ở nước ngoài, nhóm hàng hoá cho từng nước nên được chọn theo những gì bạn thực sự bán và sẽ bán ở nước đó, không chép nguyên danh mục của đơn Việt Nam. Danh mục quá rộng làm tăng phí, tăng nguy cơ bị từ chối và ở một số nước có thể bị chấm dứt phần không dùng; danh mục quá hẹp để hở những sản phẩm liền kề mà người khác có thể chen vào.
Hầu hết các nước dùng chung bảng phân loại Nice để chia hàng hoá, dịch vụ thành các nhóm, nên con số nhóm giống nhau. Nhưng cách mỗi nước chấp nhận mô tả hàng hoá, cách tính phí theo nhóm và yêu cầu về sử dụng thì khác. Bài này tập trung vào câu hỏi chiến lược: chọn nhóm nào, rộng đến đâu, cho thị trường nào. Cách viết danh mục cho đơn trong nước có hướng dẫn riêng trên NhanHieuVietNam.com.
Vì sao không nên chép nguyên danh mục đơn Việt Nam
Đơn Việt Nam thường được lập để che toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp trong nước: sản phẩm chính, sản phẩm phụ, dịch vụ bán hàng, có khi cả dịch vụ ăn uống hay du lịch gắn với thương hiệu. Ở mỗi thị trường nước ngoài, bạn thường chỉ bán một phần trong số đó. Chép nguyên danh mục nghĩa là trả phí cho những nhóm không dùng tới ở nước đó.
Ở nhiều nước, phí được tính theo số nhóm, nên mỗi nhóm thừa nhân lên với mỗi nước. Danh mục rộng cũng tăng khả năng va chạm với nhãn đã có của người khác ở những nhóm bạn không quan tâm, dẫn tới thông báo từ chối mà bạn vẫn phải tốn công trả lời hoặc chủ động thu hẹp.
Ở những nước coi trọng việc sử dụng, đăng ký cho hàng hoá không bao giờ được bán có thể bị người khác yêu cầu chấm dứt sau một thời gian theo luật nước đó, và một số nơi còn đòi tuyên bố hoặc bằng chứng sử dụng. Danh mục bám sát thực tế giúp đăng ký của bạn đứng vững hơn khi bị thách thức.
Mặt khác, nếu đơn Việt Nam hẹp hơn thứ bạn định bán ở nước ngoài, và bạn định đi qua Madrid, bạn sẽ không mở rộng được ở đơn quốc tế. Vì vậy chọn nhóm cho nước ngoài nên được nghĩ từ lúc lập đơn Việt Nam.
Ba câu hỏi để chọn nhóm cho từng nước
Bạn đang bán gì ở nước đó? Liệt kê theo sản phẩm thật, kể cả dạng đóng gói và kênh bán. Đây là phần bắt buộc phải có trong danh mục, vì đó là nơi nhãn của bạn đang tạo ra giá trị và cũng là nơi dễ bị chiếm nhất.
Bạn sẽ bán gì ở đó trong 3–5 năm tới? Chỉ tính những dòng sản phẩm đã có kế hoạch cụ thể. Dòng sản phẩm còn ở dạng ý tưởng có thể nộp đơn bổ sung khi rõ ràng hơn, thay vì trả phí từ bây giờ.
Sản phẩm liền kề nào dễ bị người khác gắn nhãn của bạn? Ví dụ bạn bán cà phê hạt, người khác dễ dùng tên bạn cho cà phê hoà tan, bánh ăn kèm hoặc quán cà phê. Không phải mọi sản phẩm liền kề đều đáng nộp; chọn những thứ người mua ở nước đó dễ nhầm là của bạn.
Kết hợp ba câu trả lời. Phần trả lời câu một là lõi bắt buộc. Câu hai và câu ba là vòng mở rộng, cân theo ngân sách và mức rủi ro ở từng nước. Hai nước khác nhau hoàn toàn có thể có danh mục khác nhau cho cùng một nhãn.
Nộp rộng hay nộp hẹp: được và mất
Không có lựa chọn đúng cho mọi trường hợp. Bảng dưới giúp bạn thấy mình đang đánh đổi điều gì:
| Tiêu chí | Danh mục rộng | Danh mục hẹp |
|---|---|---|
| Phạm vi che chắn | Che cả sản phẩm liền kề, kế hoạch tương lai | Chỉ che sản phẩm đang bán |
| Chi phí | Cao hơn ở nước tính phí theo nhóm | Thấp hơn |
| Nguy cơ bị từ chối | Cao hơn vì dễ va với nhãn có trước | Thấp hơn |
| Tốc độ xét | Có thể chậm hơn nếu phát sinh câu hỏi | Thường gọn hơn |
| Độ vững khi bị thách thức vì không sử dụng | Phần không dùng dễ bị yêu cầu chấm dứt | Vững hơn vì bám thực tế |
| Hợp với | Thị trường chiến lược, nhãn đã nổi | Thị trường thử nghiệm, ngân sách hạn chế |
Cách thường dùng là nộp vừa đủ cho thị trường thử nghiệm, nộp rộng hơn cho thị trường chiến lược, và bổ sung đơn mới khi mở thêm dòng sản phẩm.
Một điểm hay bị hiểu nhầm: nộp rộng không đồng nghĩa với ghi thật nhiều nhóm. Trong cùng một nhóm, cách bạn mô tả hàng hoá cũng quyết định phạm vi. Hai đơn cùng nộp nhóm 30 có thể che những thứ rất khác nhau tuỳ danh mục cụ thể. Vì vậy khi so báo giá hay so phạm vi giữa các phương án, hãy nhìn vào danh sách hàng hoá, không chỉ nhìn số nhóm.
Ràng buộc khi đi qua hệ thống Madrid
Đơn quốc tế Madrid dựa trên đơn hoặc văn bằng ở Việt Nam, gọi là đơn cơ sở hoặc đăng ký cơ sở. Danh mục hàng hoá, dịch vụ trong đơn quốc tế không được rộng hơn danh mục của đơn cơ sở. Bạn có thể chọn một phần, nhưng không thể thêm thứ mà đơn Việt Nam không có.
Trong đơn quốc tế, bạn có thể giới hạn danh mục cho từng nước được chỉ định, chẳng hạn nước này chỉ nhóm 30, nước kia thêm nhóm 43. Như vậy một đơn Madrid vẫn cho phép danh mục khác nhau theo thị trường, miễn là tất cả nằm trong phạm vi của đơn cơ sở.
Hệ quả cho kế hoạch: nếu bạn dự định đi Madrid, hãy nghĩ trước các thị trường ngoài khi lập đơn Việt Nam. Một đơn Việt Nam quá hẹp sẽ khoá luôn phạm vi của đơn quốc tế. Ngược lại, đơn Việt Nam rộng nhưng có phần không dùng trong nước cũng có rủi ro riêng tại Việt Nam, nên cần cân bằng. Nếu đơn Việt Nam đã nộp hẹp, bạn có thể nộp thêm một đơn Việt Nam mới cho phần còn thiếu, rồi dùng đơn đó làm cơ sở cho đợt Madrid tiếp theo.
Khác biệt về cách mô tả hàng hoá giữa các nước
Cùng một số nhóm, nhưng cách cơ quan mỗi nước chấp nhận lời mô tả có thể khác nhau. Những khác biệt phổ biến về nguyên lý:
- Một số nước không chấp nhận chỉ ghi tiêu đề nhóm chung chung, đòi liệt kê hàng hoá cụ thể với cách gọi rõ nghĩa.
- Một số nước chia nhỏ hơn bên trong mỗi nhóm khi xét tương tự, nên hai sản phẩm cùng nhóm vẫn có thể được coi là khác nhau, và ngược lại.
- Khi dịch danh mục sang ngôn ngữ của đơn quốc tế hay ngôn ngữ nước đến, một từ tiếng Việt có thể ứng với nhiều từ có phạm vi khác nhau; dịch lệch là phạm vi lệch.
- Dịch vụ bán hàng, đặc biệt bán hàng trực tuyến, được hiểu và chấp nhận theo cách khác nhau giữa các nước.
- Có nước gửi thông báo yêu cầu làm rõ danh mục, coi như một dạng từ chối tạm thời, cần trả lời qua đại lý.
Vì những khác biệt này thay đổi theo thời gian, khi chốt danh mục cho một nước cụ thể, hãy đề nghị đại lý hoặc đại diện kiểm cách mô tả với thực tiễn hiện hành của nước đó thay vì dựa vào danh mục mẫu.
Chốt danh mục cho một đợt nộp
Khi đã có danh sách nước cho đợt nộp, đi qua các bước sau cho từng nước:
- Lập bảng sản phẩm đang bán và sẽ bán ở nước đó, kèm dạng đóng gói và kênh bán.
- Ghép mỗi sản phẩm vào nhóm tương ứng; đánh dấu nhóm lõi và nhóm mở rộng.
- Đối chiếu với danh mục đơn Việt Nam nếu đi Madrid; phần nào không có trong đơn cơ sở thì ghi lại để xử lý bằng đơn Việt Nam bổ sung.
- Quyết định giữ hay bỏ nhóm mở rộng theo mức rủi ro ở nước đó và ngân sách.
- Nhờ người làm nghề kiểm cách mô tả hàng hoá theo thực tiễn nước đến.
- Lưu danh mục cuối cùng cho từng nước trong bảng kế hoạch nhãn hiệu, kèm lý do chọn.
Bước thứ ba hay bị bỏ qua nhất. Doanh nghiệp chỉ phát hiện đơn Việt Nam thiếu nhóm khi hồ sơ Madrid đã soạn xong, và lúc đó phải lùi lại vài tháng.
Ví dụ giả định: một thương hiệu trà ở Thái Nguyên
Ví dụ giả định: một cơ sở trà ở Thái Nguyên có đơn Việt Nam cho trà khô, trà túi lọc, bánh kẹo vị trà và dịch vụ quán trà. Cơ sở định bán trà khô và trà túi lọc sang Nhật qua nhà nhập khẩu, và bán trà túi lọc trên một sàn bán lẻ ở châu Âu.
Cho Nhật, nhóm lõi là trà (nhóm 30); cơ sở cân nhắc thêm đồ uống có trà nếu nhà nhập khẩu có ý định làm trà đóng chai, nhưng quyết định hoãn vì chưa có kế hoạch cụ thể. Cho châu Âu, nhóm lõi vẫn là trà; cơ sở thêm dịch vụ bán lẻ trực tuyến sau khi đại diện tư vấn về cách mô tả dịch vụ này ở thị trường đó. Dịch vụ quán trà không nộp ở cả hai nơi vì không có kế hoạch mở quán.
Kết quả là hai danh mục khác nhau, cùng nằm trong phạm vi đơn Việt Nam, nên có thể gom chung một đơn Madrid với giới hạn danh mục theo từng nước.
Một năm sau, nhà nhập khẩu ở Nhật đề xuất làm trà đóng chai mang nhãn của cơ sở. Lúc này cơ sở mới nộp đơn bổ sung cho nhóm đồ uống, đồng thời đưa vào hợp đồng điều khoản rằng nhãn trên sản phẩm mới vẫn thuộc về cơ sở. Phí cho nhóm này được trả khi đã có kế hoạch thật, không phải trả trước từ năm đầu.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nộp đúng các nhóm như đơn Việt Nam cho mọi nước không?
Thường không cần. Mỗi nước nên có danh mục theo sản phẩm bạn bán và sẽ bán ở đó. Chép nguyên danh mục làm tăng phí, tăng nguy cơ bị từ chối và có thể tạo phần không sử dụng dễ bị thách thức.
Nộp qua Madrid có thêm được nhóm mà đơn Việt Nam không có không?
Không. Danh mục trong đơn quốc tế không được rộng hơn đơn cơ sở. Nếu thiếu, bạn cần nộp thêm một đơn Việt Nam cho phần đó rồi dùng làm cơ sở cho đơn quốc tế mới.
Có thể chọn danh mục khác nhau cho từng nước trong cùng một đơn Madrid không?
Có. Bạn có thể giới hạn danh mục cho từng nước được chỉ định, miễn là tất cả nằm trong phạm vi đơn cơ sở. Cách này giúp tiết kiệm phí ở những nước tính phí theo nhóm.
Danh mục rộng có giúp bảo vệ tốt hơn không?
Che được nhiều hơn, nhưng đổi lại phí cao hơn, dễ va chạm hơn, và ở nước coi trọng sử dụng, phần không dùng có thể bị yêu cầu chấm dứt. Hợp với thị trường chiến lược hơn là thị trường thử nghiệm.
Dịch danh mục sang tiếng Anh có cần người chuyên môn không?
Nên có. Một từ tiếng Việt có thể ứng với nhiều từ tiếng Anh có phạm vi khác nhau, và một số nước không chấp nhận cách mô tả chung chung. Dịch sai có thể làm hẹp hoặc làm mơ hồ phạm vi bảo hộ.
Sau này mở thêm sản phẩm mới thì làm sao?
Nộp đơn bổ sung cho nhóm mới ở các nước liên quan. Nếu đi Madrid, cần có đơn Việt Nam cho nhóm mới làm cơ sở trước, rồi mới nộp đơn quốc tế cho nhóm đó.