Khi một nước được chỉ định từ chối nhãn Madrid của bạn vì đã có nhãn tương tự được nộp hoặc đăng ký trước cho hàng hoá tương tự, bạn thường có năm hướng: lập luận rằng hai nhãn không gây nhầm lẫn, thu hẹp danh mục, xin sự đồng ý của chủ nhãn có trước, yêu cầu chấm dứt nhãn có trước nếu nó không được sử dụng, hoặc đổi nhãn cho riêng thị trường đó. Chọn hướng nào phụ thuộc vào nhãn đối chứng là ai, còn sống hay không, và thị trường đó quan trọng tới đâu với bạn.
Đây là loại từ chối phổ biến nhất với doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khi tên nhãn là một từ tiếng Anh thông dụng, hoặc tên tiếng Việt bỏ dấu trùng âm với một từ ở nước khác. Bài này giúp bạn hiểu từng hướng đủ để làm việc có chủ đích với đại lý tại nước đó, không thay đánh giá của đại lý về hồ sơ cụ thể.
Cơ quan tự nêu hay do bên kia phản đối
Có hai con đường dẫn tới cùng một loại từ chối. Ở nhiều nước, cơ quan nhãn hiệu tự tra cơ sở dữ liệu của họ và tự nêu nhãn có trước làm lý do từ chối. Ở một số nước khác, cơ quan không tự đối chiếu với nhãn có trước, mà chỉ từ chối khi chủ nhãn có trước nộp phản đối trong thời gian luật cho phép. Không ít nước kết hợp cả hai.
Sự khác biệt này quan trọng vì nó cho biết ai đang ở phía bên kia. Nếu cơ quan tự nêu, chủ nhãn có trước có khi còn không biết đến bạn, và không có ai chủ động phản bác lập luận của bạn ngoài thẩm định viên. Nếu là phản đối, đã có một doanh nghiệp cụ thể bỏ công sức và chi phí để chặn bạn; họ sẽ tranh luận lại, và khả năng thương lượng phụ thuộc vào mục đích của họ.
Thông báo từ chối thường cho biết căn cứ là do cơ quan tự nêu hay do phản đối, và kèm thông tin nhãn đối chứng. Đọc phần này trước khi đọc phần lập luận, vì nó quyết định cách tiếp cận toàn bộ hồ sơ.
Kiểm nhãn đối chứng trước khi chọn hướng
Trước khi tranh luận, cần biết rõ đối thủ trên giấy là ai. Đại lý tại nước đó sẽ làm việc này kỹ hơn, nhưng bạn nên biết những điểm cần hỏi:
| Điều cần kiểm | Vì sao quan trọng | Nguồn thông tin |
|---|---|---|
| Nhãn đối chứng còn hiệu lực không | Nhãn đã hết hạn hoặc bị huỷ thì căn cứ từ chối có thể không còn | Cơ sở dữ liệu của cơ quan nước đó, qua đại lý |
| Ngày nộp, ngày ưu tiên | Xác định thật sự ai trước ai, nhất là khi bạn có quyền ưu tiên | Bản ghi nhãn đối chứng và hồ sơ của bạn |
| Danh mục của nhãn đối chứng | Hàng hoá không trùng hoặc khác kênh có thể là chỗ để thu hẹp hoặc lập luận | Bản ghi nhãn đối chứng |
| Chủ nhãn là ai | Doanh nghiệp lớn, cá nhân hay đối tác cũ của bạn; mỗi loại một cách tiếp cận | Bản ghi và tìm hiểu thêm qua đại lý |
| Nhãn có đang được sử dụng không | Nhãn không dùng lâu có thể bị yêu cầu chấm dứt theo luật nước đó | Khảo sát thị trường, đại lý tìm hiểu |
| Có dấu hiệu đăng ký với dụng ý xấu không | Ví dụ người nộp là đối tác cũ biết nhãn của bạn từ trước | Hợp đồng, thư từ của bạn với người đó |
Nếu nhãn đối chứng do một người từng làm ăn với bạn đăng ký, vấn đề vượt ra ngoài một lần trả lời từ chối. Trường hợp đó có thêm các đường xử lý riêng, được bàn trong chuyên mục về nhãn Việt bị đăng ký trước ở nước ngoài.
Lập luận không tương tự theo cách nhìn của nước đó
Người tiêu dùng nước đó mới là thước đo. Sự tương tự được đánh giá theo cảm nhận của người mua ở nước đó, không theo cảm nhận của người Việt. Hai tên khác hẳn nhau trong tiếng Việt có dấu có thể đọc gần như giống nhau sau khi bỏ dấu, và ngược lại.
Phát âm, hình ảnh và ý nghĩa. Lập luận thường xét cả ba phương diện. Một nhãn có phần chữ tương tự nhưng ý nghĩa khác hẳn trong ngôn ngữ nước đó có thể có cơ hội; một nhãn có hình ảnh khác nhưng đọc lên giống thì khó hơn.
Phần chung là từ yếu. Nếu phần giống nhau là một từ mô tả hoặc rất thông dụng trong ngành ở nước đó, lập luận có thể tập trung vào phần còn lại tạo nên sự khác biệt. Mức chấp nhận lập luận kiểu này khác nhau giữa các nước.
Hàng hoá thật sự khác nhau. Cùng nhóm phân loại không có nghĩa là hàng hoá tương tự. Nhóm hàng có thể rộng; nếu sản phẩm của bạn khác về bản chất, công dụng, kênh bán và người mua, đó là một hướng lập luận.
Đừng dựa vào chứng cứ từ Việt Nam. Việc nhãn của bạn nổi tiếng ở Việt Nam thường ít giá trị trước cơ quan nước ngoài, trừ khi luật nước đó có quy định đặc thù. Chứng cứ có giá trị là chứng cứ về thị trường nước đó.
Thư đồng ý và thoả thuận cùng tồn tại
Ở nhiều nước, nếu chủ nhãn có trước đồng ý bằng văn bản cho nhãn của bạn được đăng ký, cơ quan có thể chấp nhận và rút lý do từ chối. Có nước chấp nhận gần như tự động, có nước vẫn tự đánh giá khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng dù đã có thư đồng ý. Hỏi đại lý xem nước đó xử lý thư đồng ý thế nào trước khi bỏ công đi xin.
Thư đồng ý thường đi kèm một thoả thuận cùng tồn tại, trong đó hai bên cam kết phạm vi sử dụng: mỗi bên bán mặt hàng nào, ở thị trường nào, trình bày nhãn ra sao để tránh nhầm. Thoả thuận này ràng buộc lâu dài, có khi ảnh hưởng tới cả những thị trường khác, nên phải đọc kỹ, đặc biệt các điều khoản về mở rộng sản phẩm trong tương lai.
Hướng này hợp khi hai bên ở hai ngành khác nhau, không cạnh tranh trực tiếp, và chủ nhãn có trước không có lý do chặn bạn. Nếu chủ nhãn có trước là đối thủ cùng ngành, khả năng họ đồng ý thấp, hoặc sẽ đòi điều kiện lớn. Cách tiếp cận lần đầu nên qua đại lý, dùng giọng hợp tác, không kèm đe doạ.
Khi nhãn có trước không được sử dụng
Nhiều nước cho phép yêu cầu chấm dứt hiệu lực một nhãn đã đăng ký nếu nó không được sử dụng trong một khoảng thời gian liên tục theo luật nước đó. Nếu nhãn đối chứng thuộc loại này, đại lý có thể đề xuất mở một thủ tục riêng để loại bỏ nó, rồi dùng kết quả để vượt qua từ chối.
Hướng này có điều kiện: phải có căn cứ cho thấy nhãn không được sử dụng, đúng thời gian luật yêu cầu, và chủ nhãn có trước sẽ có cơ hội chứng minh ngược lại. Thủ tục riêng tốn thêm chi phí và thời gian, có khi lâu hơn cả hạn trả lời từ chối, nên đại lý thường phải đề nghị tạm dừng hoặc xin thêm thời gian cho thủ tục trả lời, tuỳ luật nước đó cho phép.
Không phải nhãn nào không thấy trên kệ là không được sử dụng. Có nhãn dùng ở kênh bán buôn, có nhãn dùng ở một vùng nhỏ. Kết luận dựa trên khảo sát của người ở tại thị trường đó, không dựa vào việc tìm trên mạng từ Việt Nam không thấy.
Thu hẹp, đổi nhãn hay rút lui
Thu hẹp danh mục. Nếu xung đột chỉ ở một phần hàng hoá, bỏ phần đó để giữ phần còn lại. Đây thường là cách nhanh và rẻ nhất, với điều kiện phần bỏ đi không phải hàng chủ lực của bạn ở nước đó.
Đổi nhãn cho riêng thị trường đó. Khi nhãn đối chứng mạnh và chủ của nó không đồng ý, có khi đổi tên cho thị trường đó là con đường bền nhất. Việc đổi nhãn kéo theo chi phí bao bì, tiếp thị, nhưng tránh được rủi ro bị kiện xâm phạm về sau.
Thương lượng mua lại nhãn có trước. Có trường hợp chủ nhãn có trước sẵn sàng chuyển nhượng. Cân nhắc giá trị thị trường và rủi ro trước khi đàm phán; việc này nên do đại lý hoặc luật sư làm thay, không tự liên hệ.
Rút lui có chủ đích. Nếu thị trường không quan trọng, chấp nhận từ chối và ghi rõ trong hồ sơ. Từ chối ở một nước không ảnh hưởng tới các nước khác của đăng ký quốc tế.
Trong lúc chờ: có nên tiếp tục bán hàng ở nước đó
Đây là câu hỏi người làm kinh doanh hỏi ngay sau khi nhận thông báo. Từ chối tạm thời chỉ nói rằng bạn chưa được bảo hộ, không tự nói rằng bạn đang xâm phạm. Nhưng sự tồn tại của một nhãn có trước tương tự cho hàng hoá tương tự là dấu hiệu rủi ro: chủ nhãn đó có thể có quyền ngăn bạn bán hàng mang nhãn ở nước họ, tuỳ luật nước đó.
Cách thận trọng là hỏi đại lý tại nước đó về rủi ro xâm phạm, không chỉ về khả năng vượt từ chối. Nếu rủi ro đáng kể, cân nhắc giảm quy mô, tạm dùng tên khác cho thị trường đó, hoặc báo cho nhà phân phối để hai bên cùng chuẩn bị. Khi giá trị hàng hoá lớn hoặc chủ nhãn có trước đã gửi thư cảnh báo, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để có thêm góc nhìn trước khi quyết định.
Cuối cùng, ghi lại toàn bộ đánh giá và quyết định. Nếu về sau có tranh chấp, việc bạn đã tìm hiểu và hành động thận trọng ngay khi biết có nhãn có trước là một thông tin có giá trị.
Câu hỏi thường gặp
Nhãn đối chứng thuộc nhóm hàng khác thì có bị từ chối không?
Có thể, nếu cơ quan nước đó cho rằng hàng hoá tương tự dù khác nhóm phân loại, ví dụ vì bán cùng kênh hoặc dùng chung. Ngược lại, cùng nhóm vẫn có thể không tương tự. Đánh giá dựa trên bản chất hàng hoá theo thực tiễn nước đó.
Có quyền ưu tiên Paris thì có thắng nhãn đối chứng nộp sau ngày ưu tiên không?
Nếu bạn đã yêu cầu quyền ưu tiên đúng cách, nộp trong 6 tháng từ đơn Việt Nam, ngày ưu tiên được coi là ngày nộp ở nước đó. Nhãn đối chứng nộp sau ngày này thường không còn là nhãn có trước. Đưa thông tin này cho đại lý để họ kiểm.
Tự liên hệ chủ nhãn có trước xin đồng ý có được không?
Được, nhưng nên để đại lý hoặc luật sư làm. Liên hệ vụng có thể khiến chủ nhãn có trước biết bạn đang cần họ và đòi điều kiện cao, hoặc nhận ra thị trường của bạn và chủ động phản đối ở các nước khác.
Đổi nhãn cho một nước thì đăng ký quốc tế cũ còn dùng được không?
Đăng ký quốc tế vẫn giữ nguyên ở các nước khác. Nhãn mới cho riêng nước đó cần một đơn mới, qua Madrid nếu có đơn cơ sở phù hợp ở Việt Nam, hoặc nộp trực tiếp ở nước đó. Mẫu nhãn trong đăng ký quốc tế không sửa được thành nhãn khác.
Có nên tiếp tục bán hàng trong lúc trả lời từ chối không?
Tuỳ mức rủi ro xâm phạm ở nước đó. Từ chối tạm thời không tự là kết luận xâm phạm, nhưng nhãn có trước tương tự là dấu hiệu cần thận trọng. Hỏi đại lý tại nước đó về rủi ro cụ thể và báo cho nhà phân phối để cùng tính.