Từ chối một phần là khi nước được chỉ định chấp nhận bảo hộ nhãn của bạn cho một số hàng hoá, dịch vụ và không bảo hộ cho phần còn lại; kết quả này thường đến dưới dạng quyết định cuối cùng sau thủ tục từ chối tạm thời, được gửi qua WIPO và ghi vào Sổ đăng ký quốc tế. Phần được chấp nhận có hiệu lực như một đăng ký tại nước đó; phần bị loại thì không, trừ khi bạn đi tiếp bằng khiếu nại theo luật nước đó hoặc một đơn mới.
Nhiều doanh nghiệp đọc chữ “bảo hộ” trong quyết định rồi yên tâm, không để ý phần bị loại chính là mặt hàng đang bán chạy nhất ở nước đó. Bài này giúp bạn đọc quyết định cho đúng, đo ảnh hưởng tới kinh doanh, và chọn bước tiếp theo một cách có tính toán.
Quyết định cuối cùng có những dạng nào
Sau khi gửi từ chối tạm thời và nhận văn bản trả lời của bạn, hoặc khi hết hạn mà bạn không trả lời, cơ quan nước được chỉ định ra kết luận về hồ sơ và gửi cho WIPO. Kết luận này thường thuộc một trong ba dạng: xác nhận từ chối toàn bộ; chấp nhận bảo hộ cho mọi hàng hoá, dịch vụ; hoặc chấp nhận cho một phần và nêu rõ phần nào.
Ở một số nước, quyết định này chưa hẳn là chữ cuối cùng. Nếu luật nước đó cho phép khiếu nại lên một cấp xem xét lại hoặc khởi kiện, và bạn đi tiếp, kết quả của cấp đó sau này cũng được báo cho WIPO và ghi nhận thêm. Vì vậy, trong lịch sử hồ sơ có thể có nhiều dòng liên quan đến cùng một nước, xếp theo thời gian.
Điều quan trọng với người theo dõi hồ sơ là luôn đọc dòng mới nhất của mỗi nước, và đọc nội dung chứ không chỉ đọc tên sự kiện. Hai quyết định cùng mang tên chấp nhận bảo hộ có thể khác nhau hoàn toàn về danh mục.
Đọc danh mục còn lại cho đúng
Phần quan trọng nhất của quyết định một phần là danh sách hàng hoá được giữ. Cách đọc:
- Tải văn bản quyết định từ Madrid Monitor, xác định đúng nước và ngày.
- Xem quyết định liệt kê phần được chấp nhận hay liệt kê phần bị loại; hai cách trình bày đều có, đừng đọc ngược.
- Chép danh mục được chấp nhận vào một cột, đặt cạnh danh mục gốc của đăng ký quốc tế.
- Đánh dấu từng mặt hàng thật sự đang bán hoặc định bán ở nước đó: còn được bao phủ hay không.
- Ghi chú những mặt hàng nằm ở vùng mờ, ví dụ thuật ngữ được chấp nhận hẹp hơn tên sản phẩm của bạn; hỏi đại lý cách hiểu theo thực tiễn nước đó.
- Lưu bảng đối chiếu vào hồ sơ của nước đó, dùng làm căn cứ cho mọi quyết định tiếp theo.
Bảng đối chiếu này là thứ ban điều hành cần để quyết định, không phải văn bản tiếng nước ngoài nguyên gốc. Một trang đối chiếu rõ ràng tiết kiệm nhiều cuộc họp.
Đo ảnh hưởng tới kinh doanh
Cùng một quyết định một phần, ảnh hưởng rất khác nhau tuỳ vào việc phần bị loại là gì. Một số tình huống điển hình:
| Tình huống | Ảnh hưởng | Hướng thường cân nhắc |
|---|---|---|
| Phần bị loại là hàng bạn không bán ở nước đó | Gần như không ảnh hưởng | Ghi nhận, không làm gì thêm |
| Phần bị loại là hàng phụ, bán ít | Rủi ro nhỏ nếu có người dùng nhãn tương tự cho hàng đó | Theo dõi thị trường, cân nhắc đơn mới khi hàng phụ lớn lên |
| Phần bị loại là hàng chủ lực | Không có quyền nhãn hiệu cho mặt hàng quan trọng nhất | Cân nhắc khiếu nại, đơn mới với mô tả khác, hoặc đổi nhãn cho thị trường đó |
| Phần bị loại vì xung đột với nhãn có trước | Ngoài thiếu bảo hộ còn có rủi ro xâm phạm nếu tiếp tục bán | Hỏi đại lý về rủi ro, cân nhắc thoả thuận với chủ nhãn có trước hoặc đổi nhãn |
| Phần bị loại vì mô tả không rõ | Thường do thủ tục, sản phẩm có thể vẫn đăng ký được | Đơn mới với mô tả cụ thể theo thực tiễn nước đó |
Lý do loại bỏ ghi trong quyết định hoặc trong thông báo từ chối tạm thời trước đó. Đọc lại lý do để biết mình đang ở tình huống nào, vì cùng là “bị loại” nhưng hướng xử lý khác nhau hẳn.
Có nên khiếu nại tiếp không
Nhiều nước cho phép khiếu nại quyết định của cơ quan nhãn hiệu lên một cấp xem xét lại, hoặc khởi kiện ra toà theo luật của họ. Thời hạn khiếu nại thường ngắn và do luật nước đó quy định. Ngay khi nhận quyết định bất lợi, hỏi đại lý về thời hạn và thủ tục, kể cả khi chưa định đi tiếp, để không mất quyền lựa chọn chỉ vì hết hạn.
Cân nhắc khiếu nại dựa trên ba điều. Thứ nhất, cơ hội thật sự theo đánh giá của đại lý, dựa trên lý do bị loại và thực tiễn của cấp xem xét lại ở nước đó. Thứ hai, chi phí và thời gian, thường cao hơn nhiều so với lần trả lời từ chối đầu tiên. Thứ ba, giá trị của phần bị loại với kế hoạch kinh doanh ở nước đó trong vài năm tới.
Có những trường hợp đơn mới với mô tả khác hoặc chứng cứ sử dụng mới có thể đạt kết quả với chi phí thấp hơn khiếu nại. Có trường hợp ngược lại, khi lý do bị loại là một đánh giá mà bạn tin là sai và cùng lý do đó sẽ lặp lại với đơn mới. Không có công thức chung; quyết định nên được ghi lại kèm lý do.
Nếu chọn khiếu nại, giao một người theo sát hạn của từng bước, vì thủ tục ở cấp xem xét lại thường có nhiều mốc nộp tài liệu. Cập nhật tiến độ vào bảng theo dõi của nước đó sau mỗi lần đại lý báo, để khi cấp xem xét lại ra kết luận và kết luận đó được ghi nhận trên Madrid Monitor, bạn đối chiếu được ngay.
Ví dụ giả định: chữ “bảo hộ” và mặt hàng chủ lực
Ví dụ giả định: một cơ sở mỹ phẩm thiên nhiên ở Lâm Đồng đăng ký quốc tế cho nhãn chữ, chỉ định một nước châu Âu, danh mục gồm tinh dầu, xà phòng thủ công, son dưỡng và nến thơm. Nước này gửi từ chối tạm thời cho một số mặt hàng chăm sóc da vì một nhãn có trước tương tự đăng ký cho mỹ phẩm. Cơ sở trả lời qua đại lý, và vài tháng sau nhận quyết định chấp nhận bảo hộ một phần.
Người phụ trách báo về ban điều hành rằng nhãn “đã được bảo hộ ở châu Âu”. Khi lập bảng đối chiếu, họ thấy phần được giữ là nến thơm và tinh dầu dùng làm hương thơm trong nhà, còn xà phòng và son dưỡng, chiếm phần lớn doanh thu dự kiến ở thị trường đó, đã bị loại vì xung đột với nhãn có trước.
Cơ sở họp lại với đại lý. Đại lý đánh giá khả năng khiếu nại thấp vì nhãn có trước đang được dùng thật cho mỹ phẩm. Phương án được chọn là giữ nhãn cũ cho nến và tinh dầu, dùng một tên riêng cho dòng xà phòng và son dưỡng tại thị trường này, nộp đơn cho tên mới sau khi đã tra trước, và báo nhà phân phối điều chỉnh bao bì trước mùa hàng.
Nếu chỉ dừng ở chữ “bảo hộ” trong quyết định, cơ sở có thể đã in hàng loạt bao bì xà phòng mang nhãn cũ và nhận thư cảnh báo từ chủ nhãn có trước. Bảng đối chiếu một trang là thứ đã đổi hướng quyết định.
Lấp chỗ trống bằng một đơn mới
Nếu chọn không khiếu nại nhưng vẫn cần bảo hộ cho phần bị loại, đơn mới là con đường thường gặp. Đơn mới có ngày nộp mới, nên nếu trong thời gian đó có người khác nộp nhãn tương tự, họ sẽ đứng trước bạn. Càng quyết định sớm càng tốt.
Đơn mới có thể nộp qua Madrid nếu đơn hoặc văn bằng cơ sở ở Việt Nam bao phủ những hàng hoá đó, hoặc nộp trực tiếp ở nước đó qua đại lý. Nếu phần bị loại vì mô tả không rõ, đơn mới nên dùng thuật ngữ cụ thể đã được nước đó chấp nhận. Nếu phần bị loại vì xung đột với nhãn có trước, đơn mới với cùng nhãn cho cùng hàng thường gặp lại đúng lý do đó, trừ khi tình hình nhãn có trước đã thay đổi.
Đôi khi giải pháp không nằm ở thủ tục mà ở chính nhãn: một biến thể nhãn cho dòng sản phẩm đó, hoặc một tên riêng cho thị trường đó. Đây là quyết định kinh doanh hơn là pháp lý, nên đưa vào bàn của người làm thương hiệu và bán hàng, không chỉ của người làm hồ sơ.
Cập nhật hồ sơ và báo cho những người liên quan
Một quyết định một phần thay đổi phạm vi quyền của bạn ở một nước. Những ai cần biết và cần làm gì:
- Người giữ hồ sơ: cập nhật bảng theo dõi, lưu quyết định và bảng đối chiếu danh mục, đổi trạng thái nước đó thành bảo hộ một phần.
- Bộ phận kinh doanh: biết mặt hàng nào ở nước đó không có bảo hộ nhãn hiệu để cân nhắc khi mở rộng.
- Nhà phân phối ở nước đó: biết phạm vi thật để không cam kết sai với khách hàng hay với sàn bán lẻ.
- Người làm thiết kế bao bì: không ghi ký hiệu nhãn đã đăng ký trên bao bì những mặt hàng bị loại, theo tư vấn của đại lý về luật nước đó.
- Ban điều hành: nhận bảng đối chiếu và các phương án, quyết định khiếu nại, nộp mới hay chấp nhận.
- Người phụ trách các nước khác: biết lý do bị loại để chuẩn bị nếu nước khác nêu lý do tương tự.
Lưu tất cả trong cùng thư mục của đăng ký quốc tế. Khi đến hạn gia hạn 10 năm, bảng này giúp bạn nhìn lại nước nào thật sự còn giá trị để giữ.
Câu hỏi thường gặp
Bị từ chối một phần thì phần còn lại có chắc được bảo hộ không?
Phần được chấp nhận trong quyết định có hiệu lực tại nước đó như một đăng ký trực tiếp. Tuy nhiên, như mọi nhãn đã đăng ký, nó vẫn có thể bị bên thứ ba yêu cầu huỷ hoặc chấm dứt theo luật nước đó, và vẫn phụ thuộc vào đơn cơ sở ở Việt Nam trong 5 năm đầu.
Quyết định cuối cùng có được gửi thẳng cho doanh nghiệp không?
Trong hệ thống Madrid, cơ quan nước chỉ định gửi quyết định cho WIPO, WIPO ghi nhận và chuyển cho chủ đăng ký, cùng người đại diện nếu có. Đại lý tại nước đó, nếu đã nộp văn bản trả lời, thường cũng nhận và báo cho bạn. Tra Madrid Monitor để kiểm chéo.
Có thể yêu cầu nước đó xem lại mà không phải khiếu nại chính thức không?
Tuỳ luật nước đó. Một số nơi có cơ chế xem xét lại trong nội bộ cơ quan, một số chỉ có khiếu nại chính thức hoặc khởi kiện. Thời hạn thường ngắn, nên hỏi đại lý ngay khi nhận quyết định bất lợi.
Phần bị loại ở một nước có ảnh hưởng tới danh mục ở các nước khác không?
Không. Quyết định của một nước chỉ áp dụng tại nước đó. Danh mục ở các nước khác giữ nguyên theo kết quả của từng nước. Tuy vậy, nếu lý do là mô tả không rõ hoặc nhãn thiếu phân biệt trong một ngôn ngữ, nước khác có thể nêu lý do tương tự.
Nộp đơn mới cho phần bị loại thì mất quyền ưu tiên cũ không?
Đơn mới có ngày nộp mới. Quyền ưu tiên Paris chỉ áp dụng trong 6 tháng từ ngày nộp đơn đầu tiên, nên với đơn nộp lâu sau đó, thông thường không còn dựa được vào ngày cũ. Người nộp nhãn tương tự trong khoảng thời gian giữa có thể đứng trước bạn.
Khi gia hạn đăng ký quốc tế, có thể bỏ những nước chỉ được bảo hộ một phần không?
Khi gia hạn, chủ đăng ký có thể chọn không gia hạn cho một số nước chỉ định. Đây là dịp tốt để rà lại giá trị của từng nước, kể cả những nước chỉ có bảo hộ một phần. Cách làm và phí cụ thể đối chiếu hướng dẫn hiện hành của WIPO.